Wintersport en milieu

Jaarlijks gaan zo’n zestig miljoen mensen op wintersport en dat aantal neemt nog steeds toe. De impact die dat heeft op de natuurlijke omgeving is dan ook immens. Hoewel dit massatoerisme ontegensprekelijk bijdraagt tot de klimaatopwarming is de sector er meteen ook één van de duidelijkste slachtoffers van. Hier zijn alvast enkele tips voor een ‘groenere’ wintersportvakantie!

Let op je transport

Ook al in de file gestaan? Elk begin en elk einde van de wintersportvakantie is het steevast van dat. Het beste alternatief: De trein! Met de trein reizen is uiteraard comfortabeler en milieuvriendelijker. Toch kiezen voorlopig weinigen voor het spoor. Slechts drie procent van de Nederlanders neemt bijvoorbeeld een skitrein. Vanaf 120 euro ben je op je bestemming. Kijk daarom eens op www.b-europe.com. Je vindt er vier populaire bestemmingen terug in Frankrijk en Oostenrijk. Ook de bus is een waardig alternatief en is iets goedkoper als de trein. Je kunt kiezen uit een groot aantal bestemmingen op websites als www.snowbus.been www.eurolines.be.

Waar ga je skiën?

In skigebieden komen steeds meer logies waar ecologie nadrukkelijk een thema is. Vindingrijk waren de ontwerpers van bijvoorbeeld The Whitepod Resort in het Zwitserse Les Cerniers (www.whitepod.com). Dat is een hightech eco-kamp op 1500 meter hoogte. De toeristen verblijven er in een soort iglo's: luxueus uitgeruste, bolvormige tenten van isolerende materialen. Er is geen elektriciteit, gelukkig wel brandhout. Je betaalt hiervoor wel een flinke duit. 

Minder fancy, maar misschien efficiënter is het consequent kiezen voor skigebieden waar rond het milieu gewerkt wordt. Een mooi initiatief is Alpine Pearls (www.alpine-pearls.com). Deze internationale organisatie is ontstaan op initiatief van het Oostenrijkse dorp Werfenweng. Inmiddels zijn 21 wintersportplaatsen in Duitsland, Frankrijk, Italië, Oostenrijk, Slovenië en Zwitserland lid. Ze streven een  milieuvriendelijk beleid na, weren auto's en maken de toerist bewust van de gevolgen van het skiën. Interessant is bijvoorbeeld het concept Sanfte Mobilität (SAMO) van Werfenweng, dat in het Salzburgerland ligt (www.werfenweng.org). Gasten die per trein of bus arriveren, dan wel hun auto laten staan en de sleutels afgeven, krijgen speciale voordelen aangeboden als korting op de skipas en vervoer in shuttles, taxi's en allerlei ecologisch verantwoorde rijtuigen. Een succesvolle aanpak: het aantal toeristen dat per trein in Werfenweng arriveert, is in tien jaar tijd verviervoudigd.

Sneeuwzekerheid?

Sneeuwzekerheid. Reisbureaus lokken er lustig toeristen mee, maar die zekerheid wordt al te vaak gewaarborgd door het gebruik van sneeuwkanonnen. Maar is dat eigenlijk wel verantwoord? Een sneeuwkanon verbruikt naar schatting 3000 tot 5000 liter water per minuut. Dertig centimeter sneeuw op een hectare piste vergt een miljoen liter water.

 In Frankrijk is onderzocht hoeveel water de wintersportplaatsen voor hun kunstsneeuw gebruiken. Dit bleek evenveel als een stad van 170.000 inwoners in een heel jaar gebruikt. In zomer en najaar wordt er water in aangelegde spaarbekkens opgespaard, dat in het voorjaar in onnatuurlijke hoeveelheden van de bergen stroomt en erosie veroorzaakt. Als het water voor de sneeuwkanonnen uit de drinkwaterleiding komt, zitten daar meer voedingsstoffen in dan in natuurlijk regenwater. Planten die goed groeien op schrale bodems, kunnen hier slecht tegen.

Sneeuwkanonnen zijn bovendien grote energieslokoppen. Een grote installatie slorpt al snel meer dan 500.000 Kwh per jaar op. Een snelle vergelijking: overdekte zwembaden verbruiken 700.000 kWh en hotels met meer dan 60 bedden zo’n 900.000 kWh.

Kunstsneeuw blijft ook langer liggen en vermindert zuurstof in de bodem. Dat bevordert de groei van schimmels. Doordat de sneeuw langer blijft liggen, blijft ook de bodemtemperatuur lange tijd onnatuurlijk laag. Dat is dan weer een pest voor lenteplantjes die niet of moeilijk kunnen groeien. En geen nieuwe of kapotte planten zorgen dan weer voor bodemerosie. En dat kan dan weer leiden tot meer lawines.

Nog energie?

Niet overal springen de skioorden gewetensvol om met energie. Maar in het enorm grote gebied SkiWelt Wilder Kaiser-Brixental (Oostenrijks Tirol) is sinds kort een skilift in gebruik die op zonne-energie loopt, de Sonnenlift (205 meter lang), een uniek initiatief. Anderzijds exploiteren ze er ook de Siller-Keat, een lift met stoelverwarming. Iets minder verantwoord. Saas-Fee, in 2002 het eerste dorp dat met het label 'duurzaam' de wintersportmarkt op ging, weert auto's en laat bagage vervoeren met elektrische karretjes. Andere autovrije dorpen zijn onder meer La Norma (Frankrijk), Zermatt (Zwitserland), Tauplitz (Oostenrijk) en Santa Caterina (Italië).

Kies verstandig

Heliskiën of een scootertocht door de poedersneeuw zijn heel spectaculaire activiteiten, maar de impact op het milieu is immens. Probeer deze activiteiten dan ook links te laten liggen. Er is overigens genoeg aanbod en alsmaar meer operators bieden een bredere waaier aan wintersportactiviteiten aan: bouw een iglo, ga rodelen, maak een rit te paard door de sneeuw, doe aan ijsduiken, trek sneeuwschoenen aan of kies voor een klassieke langlauftocht. Keuze te over.

Veel sneeuwplezier!

Dit artikel komt uit het magazine De Natuurvriend.

Luc van Bakel